Κριτική: El Topo (1970)

To «Εl Topo» είναι μια ταινία του Alexandro Jodorowsky, που προβλήθηκε για πρώτη φορά το 1970. Το «El Topo» δεν είναι μια οποιαδήποτε ταινία. Θα μπορούσε να ‘ναι η απάντηση στην ερώτηση: «Τι είναι ο κινηματογράφος;». Μπορεί αυτό το κείμενο να ‘ναι καθαρά υποκειμενικό, αλλά –ειλικρινά- δεν υπερβάλλω.

Θεωρητικά, πρόκειται για ένα γουέστερν. Βέβαια, η τοποθέτησή του στο συγκεκριμένο είδος, λειτουργεί μονάχα ως πρόφαση. Μια πρόφαση για να ειπωθούν πολλά παραπάνω απ’ όσα ένα συμβατικό γουέστερν μπορεί να πει, αλλά, μια πρόφαση που έχει ληφθεί απολύτως σοβαρά. Διότι, ο Jodorowsky έχει κινηματογραφήσει μια ταινία με όλα τα συστατικά στοιχεία ενός γουέστερν, ειδικά στο 1ο μέρος της ταινίας, το οποίο όμως καταλήγει να είναι ουσιαστικά μια ιστορία αγάπης, που εκτυλίσσεται σ’ ένα χωριό.

%ce%b5%ce%bb-%cf%84%ce%bf%cf%80%ce%bf-1

Το 2ο μέρος ειδικά, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι σε αυτό είναι που ο Jodorowsky διαθέτει τον απαραίτητο χώρο για να ασκήσει την κριτική του στην κοινωνική πραγματικότητα. Φυσικά σε δεύτερο επίπεδο. Ο χώρος αυτός είναι ένα χωριό, στο οποίο ζουν αποκλειστικά πλούσιοι κάτοικοι. Πλήττουν αφόρητα, και προσπαθούν να κάνουν την ανία τους να εκλείψει με το να κακομεταχειρίζονται τους σκλάβους τους. Με κάθε πιθανό τρόπο. Το αποκορύφωμα της ειρωνείας του Jodorowsky εντοπίζεται στις σκηνές της εκκλησίας, όπου οι κάτοικοι έχουν συγκεντρωθεί για τη λειτουργία. Εκεί, η τελετουργία του ιερέα περιλαμβάνει μια ιδιότυπη ρώσικη ρουλέτα, κατά την οποία κάθε φορά που ένας από το ποίμνιο γλιτώνει το θάνατο, εκστασιασμένοι όλοι αναφωνούν: «Θαύμα!».

Το «El Topo» πέρα από ενδιαφέρουσα –τουλάχιστον- σύλληψη, συγκεντρώνει και όλα τα χαρακτηριστικά του σινεμά. Ο κινηματογράφος ως η τέχνη που χρησιμοποιεί την εικόνα ως αφηγηματικό μέσο, και ως μέσο που δίνει τις πληροφορίες για τους πρωταγωνιστές, χωρίς να καταφεύγει στο διάλογο (ιδανικά), βρίσκει τον αντικατοπτρισμό του στο «El Topo». Εδώ ο διάλογος χρησιμοποιείται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαίος και μονάχα βοηθητικά. Όλες οι υπόλοιπες πληροφορίες δίνονται από τα πλάνα και το μοντάζ. Ακριβώς όπως κινηματογραφούσε και ο Hitchcock για παράδειγμα. Ταυτόχρονα, στην ταινία υπάρχει αναφορά στον πρώιμο βουβό κινηματογράφο, και συγκεκριμένα στα «gags» (δηλαδή στις κωμωδίες όπου οι πρωταγωνιστές παθαίνουν διάφορα ατυχήματα, σκοντάφτουν κ.λπ.), όταν ο πρωταγωνιστής και η αγαπημένη του κάνουν «σκετς» μπροστά στους κατοίκους του χωριού ώστε να βγάλουν χρήματα.

Αξίζει τέλος να αναφερθεί, πως στην ταινία ο Jodorowsky υπογράφει τη σκηνοθεσία, το σενάριο, τη μουσική και πρωταγωνιστεί κιόλας (κι ο γιος του επίσης). Σίγουρα το «El Topo» δεν είναι μια «όμορφη» ταινία κι οπωσδήποτε όχι εύκολη ταινία. Για κάθε άνθρωπο όμως που αγαπά τον κινηματογράφο, ή του αρέσει να δέχεται τις κατασκευές τις τέχνης με ανοιχτό νου, το «El Topo» θα είναι πάντα μια καλοδεχούμενη προβολή.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s