Star Wars & Φιλοσοφία

Γίνεται ένα παραμυθάκι να περιέχει μεγάλες δόσεις φιλοσοφίας; Εννοείται πως γίνεται όταν αυτό το παραμυθάκι λέγεται Star Wars. Προφανώς, δεν εννούμε πως βλέποντας κανείς το Star Wars θα αποκτήσει μια βαθειά γνώση της φιλοσοφίας, αλλά μπορεί να θεωρηθεί μια καλή ευκαιρία εισαγωγής στον κόσμο της.

Και αν η παραπάνω παράγραφος σας κάνει εντύπωση, αρκεί να ρίξετε μια ματιά στον George Lucas και το μυστήριο θα λυθεί. Ο George, λοιπόν, θεωρεί τον εαυτό του Buddhist Methodist και οι ανατολικές φιλοσοφίες τον έχουν επηρρεάσει αρκετά, οπότε είναι λογικό, κάποια στοιχεία αυτών των “πιστεύω” του, να βρίσκονται και στα δημιουργήματα του.

Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν.

Ταοισμός

Ο Ταοισμός δίνει μεγάλη βαρύτητα στην ιδέα του Τάο ή αλλιώς “ατράπος” ή “δρόμος”. Η φιλοσοφία αυτή, εκπροσωπείται στο Star Wars μέσω της δύναμης. Τόσο το Τάο, όσο και η Δύναμη βασίζονται στη φύση κάτι που γίνεται πιο ξεκάθαρο μέσα από τα λόγια του ίδιου του Yoda:

For my ally is the Force, and a powerful ally it is. Life creates it, makes it grow. Its energy surrounds us and binds us. Luminous beings are we, not this crude matter. You must feel the Force around you; here, between you, me, the tree, the rock, everywhere, yes. Even between the land and the ship.

Ένα άλλο πράγμα που ακούμε συχνά στις ταινίες είναι η “ισορροπία της δύναμης”. Αυτή η λογική συναντάται, επίσης, στον Ταοισμό και δεν είναι τίποτα άλλο από τα γνωστά Yin και Yang. Και εδώ είναι που τα πράγματα αρχίζουν να γίνονται ενδιαφέροντα.

Κάποιος μπορεί να βρει αρκετά ελλατώματα στις ταινίες-ναι, μιλάω και για την παλιά τριλογία- με ένα από τα πιο συνηθισμένα να είναι η “απλοική” παρουσίαση του καλού και του κακού. Δεν είναι λίγοι εκείνοι δηλαδή που κριτικάρουν την έλλειψη γκρίζων χαρακτήρων, κάτι που βέβαια είδαμε στο Rogue One και ήταν ένας από τους λόγους που το έκαναν να ξεχωρίσει από τις υπόλοιπες ταινίες του franchise. Παρ΄όλα αυτά, με βάση όσα αναφέραμε στην προηγούμενη παράγραφο, φαίνεται πως το Star Wars παρουσιάζει μια πρωτότυπη -για τα δεδομένα του εμπορικού κινηματογράφου- αντίληψη για το καλό και το κακό, σύμφωνα με την οποία δεν μπορείς να έχεις το καλό, χωρίς την ύπαρξη του κακού(Yin &Yang δηλαδή). Αυτό γίνεται φανερό, από την πιο γνωστή κινηματογραφική ανατροπή, η οποία δεν είναι άλλη από το οτι ο Darth Vader είναι ο πατέρας του Luke Skywalker!

Star Wars is Taoism (the Force is Qi) - East-West-Dichotomy.jpg

Παραμένουμε στις ανατολικές φιλοσοφίες συνεχίζοντας τώρα με τον Βουδισμό, η επιρροή του οποίου γίνεται εμφανέστατη σε αυτή την άσχημη φατσούλα με τα πεταχτά αυτιά, τον Yoda, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί ο Βούδας του Star Wars. Εκτός αυτού όμως, αρκετά στοιχεία της εκπαίδευσης του Luke ταυτίζονται με κάποιες από τις σημαντικότερες ιδέες του Βουδισμού, όπως το Ευγενές Οκταπλό Μονοπάτι.

Και ενώ ο Luke ξεκινά το ταξίδι του προς τη Νιρβάνα-δηλαδή εκείνη την κατάσταση, όπου κάποιος έχει πετύχει την αιώνια φώτιση και έχει ολοκληρώσει τη διαδρομή του στο μονοπάτι που αναφέρθηκε νωρίτερα-, ο Obi-Wan Kenobi έχει ολοκληρώσει ήδη το ταξίδι του. Εξάλλου, γιατί νομίζετε πως λίγο πριν αφήσει τον Darth Vader να τον σκοτώσει, του είπε πως αυτό θα τον κάνει δυνατότερο από ποτέ; Ακριβώς! Επειδή, ο κερατάς είχε αντιληφθεί πως πέτυχε τη “νιρβάνα” και πλέον ο θάνατος δεν αποτελούσε πρόβλημα.

Obi-Wan-Kenobi.jpg

 

Άρνηση του Θανάτου

Και μια που το έφερε η κουβέντα, ξέρετε ποιά είναι μια από τις πιο ανθρώπινες φοβίες; Ναι, καλά σκεφτήκατε, ο θάνατος. Άλλοι αγχώνονται, άλλοι το αντιμετωπίζουν χαλαρά, άλλοι προσπαθούν να μην το σκέφτονται. Πάνω σε αυτή τη φοβία βασίστηκε και ο Ernest Becker, λοιπόν, και έγραψε το βιβλίο The Denial of Death, στο οποίο πάνω downloadκάτω αναφέρει πως ότι κάνουμε είναι ένας τρόπος να αντιμετωπίσουμε τη θνητότητά μας. Επίσης, πάλι σύμφωνα με τον ίδιο τον Becker, η βία είναι η φυσική ανταπόκριση μας απέναντι σε αυτή τη φοβία, κάνοντας μας να πιστεύουμε οτι έτσι μπορούμε να ελέγξουμε τον θάνατο.

Πού κολλάνε όλα αυτά όμως; Στο τρίτο επεισόδιο της prequel τριλογίας. Ναι, ναι εκείνης που ήταν χάλια(που δεν ήταν τόόόόσο χάλια). Σε αυτό το επεισόδιο, λοιπόν, γίνεται ξεκάθαρό πως ένας από τους βασικούς λόγους που ο Anakin στρέφεται στην σκοτεινή πλευρά είναι επειδή φοβάται πως θα χάσει την Padme από τον θάνατο, κάτι που δεν θα άντεχε μετά τον χαμό και της μητέρας του. Έτσι, η υπόσχεση του Darth Sidious, ότι με το πέρασμά του στην σκοτεινή πλευρά θα μπορέσει να ξεγελάσει τον θάνατο, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των γεγονότων.

Με αυτόν τον τρόπο, ένας μονοδιάστατος χαρακτήρας, λέγε με Darth Vader(λέμε μεγάλες αλήθειες σήμερα τελικά), απέκτησε μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία, η οποία στο βάθος της εκφράζει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, τους περισσότερους ανθρώπους.

Κλείνοντας, θα ήθελα να κάνω μια μικρή παρατήρηση. Τόσο η original τριλογία, όσο και τα prequels έχουν, όπως μόλις αποδείξαμε, πολύ έντονα-και ενδιαφέροντα-φιλοσοφικά στοιχεία. Ο φόβος μου, λοιπόν, είναι οτι οι νέες ταινίες που ετοιμάζονται, αν και σίγουρα θα είναι πιο ενδιαφέρουσες κινηματογραφικά, ίσως να ξεχάσουν τις φιλοσοφικές προεκτάσεις που χαρακτήριζαν το franchise. Μακάρι, κάτι τέτοιο να μην συμβεί, γιατί χρειαζόμαστε τέτοιου εμπορικου μεγέθους ταινίες, που λειτουργούν ως έναυσμα προς τους θεατές για την ενασχόληση τους με σημαντικά φιλοσοφικά ζητήματα.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s